Translate

Τετάρτη, 26 Φεβρουαρίου 2020

Μητρώο Διαμεσολαβητών Νομικής Βοήθειας



Δυνάμει της με αριθ.πρωτ. 5394οικ./24-01-2020 Υπουργικής Απόφασης με θέμα: «Δημιουργία Μητρώου Διαμεσολαβητών Νομικής Βοήθειας», αποφασίστηκε η δημιουργία Μητρώου Διαμεσολαβητών Νομικής Βοήθειας, το οποίο καταρτίζει και τηρεί σε ηλεκτρονική μορφή η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης και αναρτάται στον ιστότοπο του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Στο Μητρώο Διαμεσολαβητών Νομικής Βοήθειας εγγράφονται οι διαμεσολαβητές του Ειδικού Μητρώου Διαμεσολαβητών της περίπτωσης β της παραγράφου 2 του άρθρου 29 του ν.4640/2019, μετά από σχετική δήλωσή τους ότι επιθυμούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε πρόσωπα που είναι δικαιούχοι νομικής βοήθειας σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν.3226/2004, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αποκλείονται της άσκησης του επαγγέλματος του διαμεσολαβητή, σε εφαρμογή των οριζομένων στην παράγραφο 1 του άρθρου 1 2 του ν.4640/19. 
Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ

Στεφανία Σουλή
Δικηγόρος - Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια
https://stefaniasouli.gr/

Κανονισμός Λειτουργίας του Θεσμού Νομικής Βοήθειας


                  
Ο θεσμός της νομικής βοήθειας στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας ρυθμίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα με την εισαγωγή του άρθρου 96Α ΚΠΔ με το άρθρου 17 N. 2721/1999, το οποίο και καταργήθηκε με τον N. 3226/2004, ο οποίος ρυθμίζει αναλυτικά -μέχρι και σήμερα, όπως τροποποιήθηκε με τον N. 4596/2019 - το ζήτημα της νομικής βοήθειας σε ποινικές υποθέσεις, καθώς και σε υποθέσεις αστικού και εμπορικού χαρακτήρα. Στην πράξη ωστόσο ο N.3226/2004 δεν κατάφερε να λύσει ουσιώδη προβλήματα που αφορούν την διαδικασία, την διαφάνεια και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών του θεσμού της νομικής βοήθειας (legalaid). Ο παρών κανονισμός αποτελεί μία προσπάθεια να δοθούν λύσεις σε χρονίζοντα προβλήματα που έχουν παρατηρηθεί και αφορούν στο σύνολο τους την δικηγορική κοινότητα, πάντοτε εντός του υφισταμένου νομοθετικού πλαισίου.

Άρθρο 1
Επικαιροποίηση Καταλόγου
α. Για την καλύτερη λειτουργία του θεσμού της Νομικής Βοήθειας οι κατάλογοι δικηγόρων θα επικαιροποιούνται το πρώτο δεκαήμερο κάθε Σεπτεμβρίου. Για την επικαιροποίηση του καταλόγου Νομικής Βοήθειας οι ενδιαφερόμενοι δικηγόροι θα πρέπει να υποβάλουν εκ νέου αίτηση για τη συμμετοχή τους στις Καταστάσεις Νομικής Βοήθειας, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος της Ολομέλειας (https://portal.olomeleia.gr/) και με χρήση των προσωπικών τους κωδικών πρόσβασης.
β. Ο κατάλογος παραμένει ανοιχτός για νέες εγγραφές.
γ. Για την συμμετοχή στους καταλόγους νομικής βοήθειας οι δικηγόροι πρέπει να έχουν καταβάλει την ετήσια συνδρομή τους.

Άρθρο 2 
Υπηρεσίες  
α. Οι υπηρεσίες των εγγεγραμμένων στον γενικό κατάλογο δικηγόρων Νομικής Βοήθειας θα ορίζονται κάθε εβδομάδα κατά απόλυτη αλφαβητική σειρά. Ο κατάλογος θα αναρτάται στην ιστοσελίδα του Δ.Σ.Α. [www.dsa.gr] από τον επιβλέποντα της Νομικής Βοήθειας. Σημειώνεται πως σε περίπτωση κατά την οποία δεν καλυφθούν οι ανάγκες από τους Δικηγόρους του εβδομαδιαίου καταλόγου, θα διορίζονται Δικηγόροι αλφαβητικά από τον μηνιαίο κατάλογο. 
Οι δικηγόροι υπηρεσίας θα ενημερώνονται, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (από την ηλεκτρονική διεύθυνση (legalaid@dsa.gr) σχετικά με τη συμπερίληψή τους στον εβδομαδιαίο κατάλογο Νομικής Βοήθειας. Η ενημέρωσή τους θα γίνεται μέχρι την Τετάρτη της προηγούμενης εβδομάδας από αυτόν που θα έχει οριστεί ως επιβλέπων τον κατάλογο της Νομικής Βοήθειας. Κάθε δικηγόρος υπηρεσίας θα πρέπει να απαντήσει στην άνωθεν ηλεκτρονική διεύθυνση σχετικά με το εάν αποδέχεται τη συμπερίληψή του στον κατάλογο υπηρεσίας Νομικής Βοήθειας της συγκεκριμένης εβδομάδας ή αν επιθυμεί να εξαιρεθεί λόγω προσωπικών υποχρεώσεων. 
β. Ρητώς προβλέπεται ότι ο εν υπηρεσία - προς διορισμό Δικηγόρος δεν έχει δικαίωμα επιλογής ως προς το Δικαστήριο που θα διορισθεί ούτε δικαίωμα να λαμβάνει πληροφορίες για την φύση της υπόθεσης αυτού προκειμένου να αποδεχθεί τον διορισμό. 
γ. Αν εμφανισθεί τελικά συνήγορος διορισμένος από τον κατηγορούμενο, ο αυτεπαγγέλτως διορισθείς δικηγόρος δύναται και αυτός να συμπαρασταθεί. 
δ. Η αυτή διαδικασία ισχύει και κατά τον διορισμό των Δικηγόρων στο Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο, στα Δικαστήρια Ανηλίκων και στις Ανακρίσεις. 
Ο διορισμός στις εν λόγω διαδικασίες θα γίνεται από συνεργάτη του ΔΣΑ επιβλέποντα τον κατάλογο της Νομικής Βοήθειας, πάλι με τήρηση του εβδομαδιαίου αλφαβητικού καταλόγου και όχι από τους γραμματείς. 

Άρθρο 3 
Παρουσία την ημέρα υπηρεσίας 
Απαραίτητη είναι η προσέλευση των συναδέλφων, που έχουν συμπεριληφθεί στον εβδομαδιαίο κατάλογο δικηγόρων Νομικής Βοήθειας, στις 8:55 π.μ. στον χώρο της αίθουσας του Δ.Σ.Α. του Μεγάρου του Εφετείου Αθηνών. 

Άρθρο 4 
Προϋποθέσεις εγγραφής στους καταλόγους Νομικής Βοήθειας 
Για τη συμμετοχή των δικηγόρων στους καταλόγους Νομικής Βοήθειας κρίνεται αναγκαία η γνώση του Ποινικού Δικαίου και της Ποινικής Δικονομίας. Η επάρκεια ενδεικτικά μπορεί να αποδειχθεί με την παρακολούθηση εκπαιδευτικών σεμιναρίων που συστηματικά διοργανώνει ο Δ.Σ.Α., άλλως βάσει του αριθμού γραμματίων παράστασης σε ποινικές υποθέσεις, ή δια της προσκόμισης πιστοποιητικών σπουδών ή βεβαιώσεων παρακολούθησης σεμιναρίων πάνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο. 

Άρθρο 5 
Επιβλέπων Νομικής Βοήθειας 
Ο Επιβλέπων της Νομικής Βοήθειας επιλέγεται κατόπιν εισήγησης του Γενικού Διευθυντή και αξιολόγησης από την Επιτροπή Νομικής Βοήθειας, με κύριο καθήκον την τήρηση της διαδικασίας διορισμού Δικηγόρων Νομικής Βοήθειας και ειδικότερα να τηρεί αρχείο πράξεων διορισμών και να εποπτεύει την τήρηση των εβδομαδιαίων αλφαβητικών καταλόγων. 
Δικαστές, Εισαγγελείς, Δικαστικοί υπάλληλοι, Γραμματείς, Αστυνομικοί της Φρουράς ή όποιος άλλος συναρμόδιος για οποιοδήποτε θέμα που αφορά τον θεσμό της Νομικής Βοήθειας, απευθύνονται υποχρεωτικά και αποκλειστικά στον Επιβλέποντα της Νομικής Βοήθειας. 

Άρθρο 6 
Επιτροπή Νομικής Βοήθειας 
Στην αρχή της θητείας του εκάστοτε Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας ορίζεται για την τρέχουσα θητεία, πενταμελής (5 μέλη) Επιτροπή επιφορτισμένη αποκλειστικά με θέματα Νομικής Βοήθειας, στην οποία οφείλουν να απευθύνονται ο Επιβλέπων και έτεροι υπάλληλοι για όποια διευκρίνιση ως προς την εφαρμογή του ανωτέρω κανονισμού, άπαντες οι συνάδελφοι, καθώς και οι συλλειτουργοί -Δικαστές, Εισαγγελείς-, Δικαστικοί Υπάλληλοι και λοιποί παράγοντες της Ποινικής Δικαιοσύνης 
Σημείωση: Η Επιτροπή Νομικής Βοήθειας έχει συσταθεί για την υπάρχουσα σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου του Δ.Σ.Α., ήτοι 2018-2021.

   Άρθρο 7
   Κυρώσεις 
α. Σε περίπτωση που έλθουν σε γνώση της αρμόδιας επιτροπής παραβάσεις του κανονισμού ή παρεκκλίσεις από τις ειδικώς προβλεπόμενες σε αυτόν διαδικασίες, από Δικηγόρους, υπαλλήλους ή άλλους, η Επιτροπή Νομικής Βοήθειας του Δ.Σ.Α. επιλαμβάνεται, προβαίνει στις δέουσες υποδείξεις ή συστάσεις, και ειδικά σε περίπτωση Δικηγόρου - παραβάτη η Επιτροπή δύναται κατά περίπτωση να αποφασίζει την ετήσια διαγραφή του συγκεκριμένου Δικηγόρου από τον οικείο Κατάλογο Δικηγόρων Νομικής Βοήθειας, και -σε περίπτωση υποτροπής- την οριστική διαγραφή αυτού.
β. Ουσιώδη παράβαση του Κανονισμού αποτελεί η περίπτωση που εγγεγραμμένος στους καταλόγους δικηγόρος έχει οριστεί για υπηρεσία και δεν έχει αναλάβει για τουλάχιστον τρεις (3) φορές μέσα στο ίδιο δικαστικό έτος, χωρίς την συνδρομή σπουδαίου λόγου. Ο Επιβλέπων της Νομικής Βοήθειας οφείλει να αναφέρει την παράβαση στην αρμόδια για τα θέματα Νομικής Βοήθειας Επιτροπή του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, η οποία θα κρίνει την επιβολή ή όχι της ανωτέρω κύρωσης.
γ. Οποιαδήποτε παράβαση των οριζομένων στον Κανονισμό αποτελεί πειθαρχικό αδίκημα σύμφωνα με το άρθρο 140 παρ. 1 περ. γ. Κωδ.Δικ..

Άρθρο 8
Ισχύς διορισμών
α. Ο αρχικός διορισμός συνηγόρου υπεράσπισης ισχύει και για την άσκηση του προβλεπόμενου ενδίκου μέσου (έφεση, αναίρεση).
β. Αν κάποιος Δικηγόρος έχει χειρισθεί υπόθεση (μέσω του θεσμού της Νομικής Βοήθειας) του ιδίου κατηγορουμένου σε προηγούμενο στάδιο (ανάκριση, 1ος βαθμός) της δίκης δύναται να τον εκπροσωπήσει και σε επόμενο στάδιο αν το επιθυμεί ο κατηγορούμενος με άλλη όμως πράξη διορισμού.

Άρθρο 9
Σε δίκες μακράς διάρκειας ή σε δίκες που λαμβάνουν χώρα εκτός του συγκροτήματος του Εφετείου Αθηνών, εάν και εφόσον διαπιστωθεί, από τον Επιβλέποντα Νομικής Βοήθειας αδυναμία συγκεντρώσεως του ζητουμένου αριθμού συνηγόρων από τον εβδομαδιαίο κατάλογο, ενημερώνει αμέσως την αρμόδια Επιτροπή ώστε να διορίσει από το μηνιαίο κατάλογο – κατά απόλυτη αλφαβητική σειρά - άλλους Δικηγόρους.


Άρθρο 10
 Αποκλεισμός τηλεφωνικών κλήσεων
Αποκλείεται η δυνατότητα διορισμού Δικηγόρου, με τηλεφωνική κλήση, με εξαίρεση την περίπτωση κατά την οποία ζητούνται και δεν παρευρίσκονται Δικηγόροι από τον εβδομαδιαίο Κατάλογο, οπότε ο Επιβλέπων που βρίσκεται στο Εφετείο, εφόσον ενημερώσει αρμοδίως την Επιτροπή, δύναται να καλεί τηλεφωνικώς -και, κατ’ απόλυτη αλφαβητική σειρά- δικηγόρους εκ του μηνιαίου καταλόγου. Στην περίπτωση αυτή, μετά το πέρας της ημέρας, οφείλει να ενημερώσει αμελλητί εγγράφως τον Διευθυντή και τα μέλη της Επιτροπής για τις ενέργειες, στις οποίες προέβη, καθώς και για τους Δικηγόρους που διορίστηκαν, σύμφωνα με τη διαδικασία αυτή. 

Άρθρο 11 
Διαδικασία Αστικό/Εμπορικό/Διοικητικό Δίκαιο
Αντίστοιχος Κατάλογος και με την ίδια διαδικασία τηρείται για το Αστικό Δίκαιο, το Εμπορικό Δίκαιο και το Διοικητικό Δίκαιο σύμφωνα με τον N. 3226/2004. Ο συγκεκριμένος Κατάλογος αποστέλλεται μηνιαίως με επιμέλεια του Γραφείου Νομικής Βοήθειας του Δ.Σ.Α. στους προϊσταμένους των αρμοδίων Δικαστηρίων.
Ισχύουν οι ίδιες κυρώσεις σε περίπτωση άρνησης (αρ. 7 του Κανονισμού). 

Άρθρο 12
                   Έναρξη ισχύος 
Ο παρών Κανονισμός αρχίζει να ισχύει αμέσως μετά την έγκρισή του από το Διοικητικό Συμβούλιο.




                           ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ
Άρθρο 1
Υποβολή αίτησης συμμετοχής στις Καταστάσεις Νομικής Βοήθειας
α. Για την εκκίνηση της διαδικασίας υποβολής αίτησης συμμετοχής στις Καταστάσεις Νομικής Βοήθειας, ο ενδιαφερόμενος δικηγόρος ταυτοποιείται, μέσω των προσωπικών κωδικών πρόσβασης που του έχουν παρασχεθεί από το τμήμα Πληροφορικής του Δ.Σ.Α., και εισέρχεται στο ασφαλές περιβάλλον του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος της Ολομέλειας (https://portal.olomeleia.gr/). Στη συνέχεια, ανακατευθύνεται μέσω του κεντρικού μενού στην ηλεκτρονική φόρμα ΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ
(https://apps.olomeleia.gr/index.php/legal_aid/legal_aid_submit_lawyer), όπου ελέγχεται εάν έχει, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, δικαίωμα συμμετοχής στον Κατάλογο Νομικής Βοήθειας. Εφόσον του επιτραπεί η επεξεργασία της φόρμας, έχει τη δυνατότητα επιλογής κλάδου Δικαίου (ΠΟΙΝΙΚΟ, ΑΣΤΙΚΟ, ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ, ΕΜΠΟΡΙΚΟ) και υποβολής της αίτησής του. Ο δικηγόρος δύναται να αλλάξει τον κλάδο Δικαίου που είχε αρχικώς επιλέξει (πατώντας ΜΕΤΑΒΟΛΗ), αλλά και να διαγράψει την αίτησή του, προκειμένου να αφαιρεθεί το όνομά του από τον Κατάλογο Νομικής Βοήθειας (πατώντας ΔΙΑΓΡΑΦΗ). Μπορεί, επίσης, να έχει εποπτεία του ιστορικού των αιτήσεων που έχει υποβάλει (πατώντας ΠΡΟΒΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ), καθώς επίσης να εκδώσει βεβαίωση όλου του ιστορικού συμμετοχής του στις Καταστάσεις Νομικής Βοήθειας μέσω της φόρμας ΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ -»ΕΚΔΟΣΗ ΒΕΒΑΙΩΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ - ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ
β. Κάθε ενδιαφερόμενος δικηγόρος μπορεί να ενημερώνεται σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο που διέπει το σύστημα της Νομικής Βοήθειας μέσα από το Ολοκληρωμένο
Πληροφοριακό Σύστημα της Ολομέλειας, επιλέγοντας από το κεντρικό μενού ΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ -» ΣΧΕΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ (Ν. 3226/2004 ΚΑΙ ΥΑ 66979/2014).

Άρθρο 2
α. Ο διορισθείς δικηγόρος υπηρεσίας έχει τη δυνατότητα έκδοσης Ειδικού Γραμματίου Νομικής Βοήθειας (του N. 3226/2004), επιλέγοντας από το κεντρικό μενού ΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ -> ΕΚΔΟΣΗ ΕΙΔΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΟΥ ΤΟΥ Ν. 3226/2004 (https://apps.olomeleia.gr/index.php/legal aid/legal aid lawyer). Στη σχετική φόρμα θα πρέπει να συμπληρώσει τα απαραίτητα πεδία (ΠΕΛΑΤΗΣ, ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, ΕΔΡΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ, ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΩΝ - ΕΙΣΦΟΡΩΝ & ΕΝΣΗΜΩΝ, ΠΡΑΞΗ ΔΙΟΡΙΣΜΟΥ Ή ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ, ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ) και να ολοκληρώσει τη διαδικασία έκδοσης εκτυπώνοντας το Ειδικό Γραμμάτιο.
β. Κατά την υποβολή της ανωτέρω φόρμας, εκτός από την αποθήκευση στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Ολομέλειας, το Ειδικό Γραμμάτιο Νομικής Βοήθειας αποστέλλεται αυτόματα και στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του ΤΑΧΔΙΚ, ενόψει της επικείμενης πληρωμής του δικηγόρου.

Άρθρο 3
α. Κατά την τιμολόγηση των υπηρεσιών του, ο διορισθείς δικηγόρος Νομικής Βοήθειας θα πρέπει να καταχωρίσει το τιμολόγιο στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Ολομέλειας, επιλέγοντας από το κεντρικό μενού ΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ^ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ ΝΟΜΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ
(https://apps.olomeleia.gr/index.php/legal__aid/legal_aid completed invoices). Από τη λίστα των εκδοθέντων Γραμματίων Νομικής Βοήθειας που εμφανίζεται, ο δικηγόρος θα πρέπει να επιλέξει το Ειδικό Γραμμάτιο που θα τιμολογήσει. (Σημειώνεται ότι για κάθε Ειδικό Γραμμάτιο Νομικής Βοήθειας καταχωρείται ένα και μόνο τιμολόγιο). Ο δικηγόρος επιλέγει το προς καταχώριση τιμολόγιο (πατώντας ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗ), όπου εμφανίζεται προσυμπληρωμένη η φόρμα για την καταχώριση των λοιπών στοιχείων του (ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ, ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ, ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ). Πατώντας ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ, τόσο το ΟΠΣ Ολομέλειας όσο και το ΟΠΣ ΤΑΧΔΙΚ ενημερώνονται σχετικά με τα στοιχεία του τιμολογίου.
β. Μετά την εκκαθάριση των Ειδικών Γραμματίων από το ΤΑΧΔΙΚ και την απόδοση των εισφορών τους στους Δικηγορικούς Συλλόγους, τα Ειδικά Γραμμάτια Νομικής Βοήθειας μετατρέπονται σε κανονικά γραμμάτια, με χρήστη κατάθεσης το ΤΑΧΔΙΚ - Δικηγορικό Σύλλογο. Αυτό επιτρέπει τον υπολογισμό στην προείσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών του δικηγόρου και των εισφορών από τα Ειδικά Γραμμάτια Νομικής Βοήθειας που αποδίδονται στον ΕΦΚΑ για συμψηφισμό.
γ. Η ενημέρωση των Ειδικών Γραμματίων Νομικής Βοήθειας από το ΤΑΧΔΙΚ και η απόδοση των εισφορών στους Δικηγορικούς Συλλόγους είναι συνήθως τριμηνιαία, ομοίως και η ενημέρωση των ασφαλιστικών εισφορών των δικηγόρων.

Άρθρο 4
α. Ο δικηγόρος Νομικής Βοήθειας έχει τη δυνατότητα εμφάνισης της πλήρους κατάστασης των Ειδικών Γραμματίων Νομικής Βοήθειας που έχει εκδώσει, επιλέγοντας από το κεντρικό μενού ΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ -> ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΩΝ ΤΟΥ N. 3226/2004
β. Ο δικηγόρος Νομικής Βοήθειας δύναται επίσης να εμφανίσει τη λίστα των Ειδικών Γραμματίων Νομικής Βοήθειας που έχει εκδώσει, με δυνατότητα επανεκτύπωσης, επιλέγοντας από το κεντρικό μενού ΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΕΚΔΟΘΕΝΤΑ ΕΙΔΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΑ ΤΟΥ N. 3226/2004 (https://apps.olomeleia.gr/index.php/legal aid/legal aid completed).

Πηγή : www.dsa.gr 





Στεφανία Σουλή
Δικηγόρος - Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια
https://stefaniasouli.gr/


Τετάρτη, 29 Ιανουαρίου 2020

Κληρονομικό δικαίωμα εκ διαθήκης. Νόμιμη μοίρα



Παρατίθεται κατωτέρω απόσπασμα της υπ.αρ. 58/2019 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αμαλιάδας δημοσιευμένη στην Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών του ΔΣΑ.  

«… Από τις διατάξεις των άρθρων 111 παρ. 2, 118 αριθ. 4 και 216 παρ. 1α Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιέχει σαφή έκθεση των γεγονότων που απαιτούνται για τη νομική θεμελίωση της, η έλλειψη δε ή η ανεπαρκής ή ασαφής αναφορά κάποιου από τα γεγονότα αυτά αυτή, δηλαδή, η αοριστία της αγωγής, συνιστά έλλειψη της με ποινή απαραδέκτου επιβαλλομένης προδικασίας, η οποία εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 1825, 1827 και 1829 Α.Κ. συνάγεται ότι, σε περίπτωση που υφίσταται κληρονομικό δικαίωμα εκ διαθήκης, εκείνος που έχει δικαίωμα νόμιμης μοίρας στην κληρονομιά (μεριδούχος) δεν δεσμεύεται από το περιεχόμενο της διαθήκης κατά το μέρος που με αυτό αποκλείεται, περιορίζεται ή επιβαρύνεται η δική του νόμιμη μοίρα, η οποία (διαθήκη) κατά το μέρος αυτό είναι άκυρη. Ο μεριδούχος μπορεί να αντιτάξει το δικό του εκ του νόμου κληρονομικό δικαίωμα έναντι του εκ διαθήκης κληρονόμου, του οποίου η εγκατάσταση περιορίζεται, κατόπιν αυτού, στο μέρος που δεν προσβάλει τη νόμιμη μοίρα. Η αγωγή του μεριδούχου προς απόδοση της νόμιμης μοίρας, είτε εξολοκλήρου, είτε του ελλείποντος, κατά το ποσοστό της οποίας αυτός συντρέχει ως κληρονόμος, είναι η περί κλήρου αγωγή, με την οποία αναζητούνται, κατά το άρθρο 1871 Α.Κ., αντικείμενα της κληρονομιάς, τα οποία κατακρατεί ο νομέας της κληρονομιάς, που αντιποιείται κληρονομικό δικαίωμα (ΑΠ 1440/2010, ΕλΔνη 52,473, ΕΑ 4181/2008 ΕλΔνη 50, 589). Για τον υπολογισμό, δε, της νόμιμης μοίρας λαμβάνεται, κατά το άρθρο 1831 Α.Κ., η κατάσταση και η αξία της κληρονομιάς κατά το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, αφαιρουμένων των χρεών κ.λ.π. και προστιθεμένων των αναφερόμενων στο άρθρο αυτό στοιχείων. Επομένως, ο μεριδούχος με την περί κλήρου αγωγή πρέπει να επικαλεστεί το θάνατο του κληρονομουμένου, το κληρονομικό του δικαίωμα, αναφέροντας τη συγγενική σχέση που τον συνδέει με τον κληρονομούμενο και στην οποία στηρίζει την κλήση του στην κληρονομιά ως μεριδούχου, την ιδιότητα των επιδίκων ως κληρονομιαίων αντικειμένων, την κατοχή και την κατακράτηση τους από τον εναγόμενο ως κληρονόμο (pro herede) του διαθέτη (ΑΠ 400/2009, ΧΡΙΔ 2010, 127, ΕΠολΔ 2010.47, ΑΠ 1126/2009 ΝΟΜΟΣ ΑΠ 788/2005, ΕλΔνη 2006, 1654, ΑΠ 1374/2000 ΕλΔνη 2002, 423, ΕΑ 1396/2012 ΕφΑΔ 2011, 69) την κατά τους νομίμους τύπους σύσταση διαθήκης με την οποία προσεβλήθη η νόμιμη μοίρα του (ΑΠ 1369/2014 ΧΡΙΔ 2015, 125, ΕφΘεσ 2040/2012 Αρμ 2013.735) καθώς και να προσδιορίσει το επί της κληρονομιάς ποσοστό, στο οποίο ανέρχεται η νόμιμη μοίρα του, και για τον υπολογισμό αυτού, τα περιουσιακά στοιχεία - ως και την αποτίμηση του σε χρήμα - τα οποία αποτελούν την κληρονομιά, και δη το είδος, την έκταση και την αξία καθενός, καθώς και την ιδιότητα τους ως κληρονομιαίων (ΑΠ 1440/2010 οπ). Όταν, όμως, ο διαθέτης δεν κατέλιπε τίποτε στον ενάγοντα ή αυτός αποποιήθηκε ενοχική κληροδοσία και δεν προβάλλονται απ' αυτόν δωρεές εν ζωή του κληρονομουμένου καταλογιστέες στη νόμιμη μοίρα, χρέη και έξοδα κηδείας αυτού, δεν παρίσταται ανάγκη αποτιμήσεως της κληρονομιάς, αλλά ούτε και να αναφέρεται η αξία των καταλειφθέντων στον εναγόμενο συγκληρονόμο περιουσιακών στοιχείων (ΟλΑΠ 769/1970 ΝοΒ 19, 334, ΑΠ 721/2010 ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 948/2008 ΧΡΙΔ 2008, 142, ΕφΘεσ 2040/2012 οπ Εφ Θεσ 2472/1995 ΕλΔνη 1997, 1161) διότι με την αγωγή περί νόμιμης μοίρας, η οποία όπως προαναφέρθηκε, είναι η περί κλήρου αγωγή, ζητείται ορισμένο ποσοστό, κλάσμα της κληρονομιάς και δη επί όλων των υπαρκτών κληρονομιαίων αντικειμένων, είτε επί μερικών εξ αυτών

Με βάση δε τις διατάξεις αυτές στην εν λόγω αγωγή (περί νόμιμης μοίρας) ενάγων νόμιμα απαιτεί να είναι ο νόμιμος μεριδούχος, όταν αυτός ζητεί είτε τη νόμιμη μοίρα του ή τη συμπλήρωση της κατά το ελλείπον ποσοστό και εναγόμενος εκείνος που αξιώνει για τον εαυτό του κληρονομικό δικαίωμα και κατακρατεί την κληρονομιά ή αντικείμενο αυτής, ως κληρονόμος αδιάφορα αν πραγματικά πιστεύει του αξιουμένου απ' αυτόν κληρονομικού δικαιώματος (Εφ.Πατρ. 594/2007 ΑΧΑ NO Μ 2008, 287). Περαιτέρω, η περί κλήρου αξίωση μεταβιβάζεται ενεργητικά και στους κληρονόμους του αρχικού δικαιούχου (ορ. Α.Π. 1480/2001). Εξάλλου, κατά τις διατάξεις των άρθρων 1825, 1827, 1831 και 1833 Α.Κ., για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας οποιουδήποτε μεριδούχου, η οποία συνίσταται στο μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας, λαμβάνεται ως βάση η κατάσταση και η αξία της κληρονομιάς κατά το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, δηλαδή όλα τα δεκτικά κληρονομικής διαδοχής περιουσιακά στοιχεία, που υπάρχουν κατά το χρόνο αυτόν στην κληρονομιά {πραγματική κληρονομική ομάδα), στα οποία προστίθενται και θεωρούνται ότι υπάρχουν στην κληρονομιά (πλασματική κληρονομική ομάδα), με την αξία που έχουν κατά το χρόνο της παροχής, ο,τιδήποτε ο κληρονομούμενος παραχώρησε, όσο ζούσε, χωρίς αντάλλαγμα, σε μεριδούχο, είτε με δωρεά είτε με άλλο τρόπο, και επίσης οποιαδήποτε δωρεά που ο κληρονομούμενος έκανε στα τελευταία δέκα χρόνια πριν από το θάνατο του, εκτός αν την επέβαλαν λόγοι ευπρέπειας ή ηθικό καθήκον (ΟλΑΠ 1404/1984). Μετά τον καθορισμό της αυξημένης (πλασματικής) αυτής κληρονομικής ομάδας θα εξευρεθεί, με βάση αυτή, η νόμιμη μοίρα του μεριδούχου. Ειδικότερα, για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας του μεριδούχου: α) εκτιμάται η αξία όλων των αντικειμένων της κληρονομιάς κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου, β) αφαιρούνται από την αξία αυτή της πραγματικής ομάδας της κληρονομιάς τα χρέη της και οι δαπάνες της κηδείας του κληρονομουμένου και απογραφής της κληρονομιάς, η αφαίρεση δε των χρεών έχει νόημα, μόνο εφόσον υπάρχουν και προστιθέμενες παροχές κατ' άρθρο 1831 παρ. 2 Α.Κ. ή εφόσον καταλείπεται η νόμιμη μοίρα με κληροδοσία (Απ. Γεωργιάδης, Κληρονομικό Δίκαιο, εκδ. 2010, σελ. 551 αρ. 27), γ) στο ποσό που απομένει, μετά την αφαίρεση των παραπάνω χρεών, προστίθενται, με την αξία που είχαν, κατά το χρόνο που πραγματοποιήθηκαν, οι πιο πάνω παροχές του κληρονομουμένου προς τους μεριδούχους ή τρίτους, δ) με βάση αυτή την αυξημένη (πλασματική) κληρονομική ομάδα, που προσδιορίσθηκε, θα εξευρεθεί η νόμιμη μοίρα του μεριδούχου, ε) από το ποσό αυτής (νόμιμης μοίρας) θα αφαιρεθεί η αξία των πραγμάτων, στα οποία τυχόν έχει εγκατασταθεί ο μεριδούχος, καθώς και η αξία της παροχής, που τυχόν έχει λάβει και υπόκειται σε συνεισφορά, στ) αν προκύπτει ότι έχει καταλειφθεί σε αυτόν λιγότερο από τη νόμιμη μοίρα του, θα σχηματισθεί ένα κλάσμα με αριθμητή το υπόλοιπο από την παραπάνω αφαίρεση και παρονομαστή την αξία εκείνων των στοιχείων της πραγματικής ομάδας, από τα οποία (χωρίς αφαίρεση των παραπάνω χρεών και δαπανών) θα λάβει ο μεριδούχος το απαιτούμενο ποσοστό προς συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας του (ΟλΑΠ 935/1975). Το κλάσμα αυτό ή ο δεκαδικός αριθμός, που προκύπτει από τη διαίρεση του αριθμητή με τον παρονομαστή, αποτελεί το ποσοστό, το οποίο πρέπει να λάβει ο μεριδούχος, πέραν εκείνων που τυχόν είχαν καταλειφθεί σε αυτόν, αυτούσιο σε κάθε αντικείμενο της πραγματικής ομάδας της κληρονομιάς, για να συμπληρωθεί ή ληφθεί η νόμιμη μοίρα του. Στην περίπτωση της μη καταλείψεως στο μεριδούχο κάποιου περιουσιακού στοιχείου με παροχή εν ζωή ή με διάταξη τελευταίας βουλήσεως, δεν γίνεται αποτίμηση της κληρονομιάς και ως εκ τούτου δεν έχουν θέση τα προρρηθέντα περί υπολογισμού της νόμιμης μοίρας, κατά τα άρθρα 1831, 1833 και 1834 Α.Κ. (ΟλΑΠ 769/1970 ΝοΒ 19.334,ΑΠ 1029/2014, ΑΠ 1440/2010, ΑΠ 64/2006, ΕΠειρ 262/2016, ΕΑ 4230/2015, ΕΘ 33/2014 ΑΡΜ 2015.29, ΕΑ 1432/2007, ΕΑ 2238/2003 ΝΟΜΟΣ, Απ. Γεωργιάδης, Κληρονομικό Δίκαιο, εκδ. 2010 σελ. 544 αρ. 7, σελ. 551 αρ. 27, Κ. Παπαδόπουλος, Αγωγές Εμπραγμάτου Δικαίου, εκδ. 1995, τόμος Β, σελ. 84), διότι, στις περιπτώσεις αυτές, ο μεριδούχος λαμβάνει ποσοστό επί κάθε υπαρκτού κληρονομιαίου στοιχείου (Μπαλής, Κληρονομικό Δίκαιο, παρ. 148, σελ. 217).

Τέλος, εάν ο εναγόμενος, αμυνόμενος στην περί κλήρου αγωγή περί απόδοσης της νόμιμης μοίρας, ισχυρισθεί ότι υπάρχουν και άλλα περιουσιακά στοιχεία, ο ισχυρισμός αυτός αποτελεί ένσταση (Α.Π. 1440/2010 ΝΟΜΟΣ). Κατά δε το άρθρο 1832 παρ. 1 Α.Κ., η αξία της κληρονομιάς, εφόσον είναι αναγκαία, βρίσκεται «με εκτίμηση». Εξεύρεση της αξίας της κληρονομιάς «με εκτίμηση» σημαίνει ότι, για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας, ως αξία της κληρονομιάς δεν νοείται η αγοραία αξία, αλλά η πραγματική αξία αυτής, η οποία εξευρίσκεται με εκτίμηση και η οποία, σε ομαλές οικονομικές συνθήκες συμπίπτει κατά κανόνα με την αγοραία (ορ.Α.Π. 507/2014, Α.Π. 1233/2009, Εφ.Θρακ. 27/2015 ΝΟΜΟΣ)…»  

Στεφανία Σουλή
Δικηγόρος - Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια
https://stefaniasouli.gr/

Τρίτη, 28 Ιανουαρίου 2020

Διαζύγιο με στοιχεία αλλοδαπότητας – Διεθνής δικαιοδοσία ελληνικών δικαστηρίων



Παρατίθεται απόσπασμα της υπ.αρ. 664/2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κω, δημοσιευμένης στην Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών του ΔΣΑ.  

Με την έναρξη ισχύος του Κανονισμού (ΕΚ) 2201/2003 του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2003 «περί της διεθνούς δικαιοδοσίας, αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας», ο οποίος ρυθμίζοντας τα ίδια ζητήματα, κατήργησε τον Κανονισμό 1347/2000 και άρχισε να εφαρμόζεται από 1-3-2005, επέρχεται μεταξύ των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνέπραξαν στην αποδοχή του, υποκατάσταση του εσωτερικού δικαίου από τις διατάξεις του. Περιορισμοί σε αυτήν υφίστανται μόνο στα πλαίσια που καθορίζει ο ίδιος ο Κανονισμός. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3§1 του ανωτέρω Κανονισμού δικαιοδοσία για θέματα διαζυγίου, δικαστικού χωρισμού και ακύρωσης γάμου έχουν τα δικαστήρια του κράτους μέλους (πλην της Δανίας): α) στο έδαφος του οποίου ευρίσκεται: (ί) η συνήθης διαμονή των συζύγων, ή (ίί) η τελευταία συνήθης διαμονή των συζύγων, εφόσον ένας εκ των συζύγων έχει ακόμα αυτή τη διαμονή, ή (ίίί) η συνήθης διαμονή του εναγομένου, ή (ίν) σε περίπτωση κοινής αιτήσεως, η συνήθης διαμονή του ενός ή του άλλου των συζύγων, ή (ν) η συνήθης διαμονή του ενάγοντος εάν είχε αυτή τη διαμονή επί τουλάχιστον ένα χρόνο αμέσως πριν από την έγερση της αγωγής, ή (νί) η συνήθης διαμονή του ενάγοντος εάν είχε αυτή τη διαμονή επί τουλάχιστον έξι μήνες αμέσως πριν από την έγερση της αγωγής και εάν είναι είτε υπήκοος του εν λόγω κράτους μέλους ή, στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας, έχει εκεί "domicile" (κατοικία), β) της ιθαγένειας των δύο συζύγων ή, στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας, του "domicile" (κατοικία) των δύο συζύγων. Συνήθης διαμονή, κατά τον ορισμό του ΔΕΚ, είναι ο τόπος, όπου το πρόσωπο έχει ορίσει, με σταθερό χαρακτήρα, το μόνιμο ή σύνηθες κέντρο των ενδιαφερόντων του, προκειμένου δε να καθοριστεί αυτή πρέπει να συνεκτιμηθούν όλα τα πραγματικά συστατικά στοιχεία. Η συνδρομή ενός των κριτηρίων σχετικά με την ύπαρξη διεθνούς δικαιοδοσίας ερευνάται αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο και δεν χωρεί, λόγω της ιδιομορφίας των γαμικών διαφορών, ρητή ή σιωπηρή παρέκταση (ΕφΑΘ 2712/2011 ΕλλΔνη 2012,799, ΕφΘεσ 1377/2014 ΕΠολΔ 2014,738, ΕφΘεσ 1689/2005 Αρμ 2005,1782, ΠΠΑθ 1630/2013 Αρμ 2014,1561, Το Διαζύγιο και οι Συνέπειες του στις Οικογενειακές Έννομες Σχέσεις, Ε.NO.Β.Ε, 2016 [Βασίλειος Κούρτης, Διεθνής Δικαιοδοσία και Εφαρμοστέο Δίκαιο στο Διαζύγιο κατά τους Κανονισμούς 2201/2003 («Βρυξέλλες Μα») και 1259/2010 (Ρώμη III»)], Αρβανιτάκη/Βασιλακάκη (-Κράνη), ΕρμΕΚ (1)-ΚανΒρ ΙΙα, 2016, σελ. 15, άρθρο 3, αρ. 1 -3, 14, 22 και 33, σελ. 50 - 52, 57- 58, 62 και 71, αντίστοιχα, Ε. Κιουπτσίδου, Ζητήματα των κανονισμών 2201/2003 και 1347/2000 της 2 ο / 464 / 2017 Συμβουλίου της ΕΚ σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία και αναγνώριση των αποφάσεων στις γαμικές διαφορές, ΕλλΔνη 2005,653, Εισήγηση Ε. Κιουπτσίδου για τη Διεθνή δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση των αποφάσεων στις γαμικές διαφορές βάσει του 1347/2000 Κανονισμού του Συμβουλίου της ΕΚ, Αρμ 2001,1648, Ε. Βασιλακάκη, Ζητήματα εφαρμογής του Κανονισμού 2201/2003 σε θέματα διεθνούς δικαιοδοσίας, ΧρΙΔ 2009,193 επ.). Περαιτέρω, με τον Κανονισμό (EE) 1259/2010 του Συμβουλίου της 20ης Δεκεμβρίου 2010 για τη θέσπιση της ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και το δικαστικό χωρισμό (Κανονισμός Ρώμη IIIσκοπήθηκε ο καθορισμός κανόνων σύνδεσης στα συμμετέχοντα κράτη μέλη σε σχέση με το διαζύγιο και το δικαστικό χωρισμό. Σύμφωνα με τον Κανονισμό αυτό, ο οποίος εφαρμόζεται μεταξύ των συμμετεχόντων στην ενισχυμένη συνεργασία κρατών μελών, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η Ελλάδα, όπου ο Κανονισμός αυτός εφαρμόζεται μόνο όσον αφορά αγωγές που υποβάλλονται και στις συμφωνίες κατά την έννοια του άρθρου 5 αυτού που συνάπτονται από τις 29-7-2015, δυνάμει της απόφασης της Επιτροπής της 27ης Ιανουαρίου 2014 που επιβεβαιώνει τη συμμετοχή της Ελλάδας σε ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και το δικαστικό χωρισμό (2014/39/ΕΕ), οι σύζυγοι μπορούν να επιλέξουν με κοινή συμφωνία το δίκαιο που θα είναι εφαρμοστέο σε περίπτωση διαζυγίου ή δικαστικού χωρισμού, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό είναι ένα από τα ακόλουθα δίκαια και δη α) το δίκαιο του κράτους της συνήθους διαμονής των συζύγων κατά το χρόνο σύναψης της συμφωνίας, ή β) το δίκαιο του κράτους της τελευταίας συνήθους διαμονής των συζύγων, υπό την προϋπόθεση ότι ο ένας εξ αυτών εξακολουθεί να διαμένει εκεί κατά το χρόνο σύναψης της συμφωνίας, ή γ) το δίκαιο του κράτους της ιθαγένειας ενός εκ των συζύγων κατά το χρόνο σύναψης της συμφωνίας, ή δ) το δίκαιο του δικάζοντος δικαστηρίου (άρθρο 5 παρ. 1 Κανονισμού). Κατά το άρθρο 8 του ίδιου Κανονισμού, εξάλλου, ελλείψει επιλογής σύμφωνα με το άρθρο 5, το διαζύγιο και ο δικαστικός χωρισμός υπόκεινται στο δίκαιο του κράτους α) της συνήθους διαμονής των συζύγων κατά το χρόνο υποβολής αγωγής στο δικαστήριο ή, ελλείψει αυτής, β) της τελευταίας συνήθους διαμονής των συζύγων, υπό την προϋπόθεση ότι η διαμονή αυτή δεν έπαυσε να υφίσταται ένα έτος και πλέον πριν από την υποβολή αγωγής στο δικαστήριο και εφόσον ο ένας εκ των συζύγων εξακολουθεί να διαμένει στο συγκεκριμένο κράτος κατά το χρόνο υποβολής αγωγής στο δικαστήριο ή, ελλείψει αυτής, γ) της ιθαγένειας των δύο συζύγων κατά το χρόνο υποβολής αγωγής στο δικαστήριο, ή, ελλείψει αυτής, δ) του επιληφθέντος δικαστηρίου. Εξάλλου, το άρθρο 1 παρ. 1 του εν λόγω Κανονισμού προσθέτει ότι αυτός εφαρμόζεται σε περιπτώσεις που εμπεριέχουν σύγκρουση δικαίων. Το νέο, δηλαδή, αυτό νομοθέτημα αφορά αποκλειστικά σε καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από κάποιο στοιχείο αλλοδαπότητας, αρκεί δε ο διεθνής χαρακτήρας του γάμου, η λύση του οποίου επιδιώκεται, με την έννοια ότι αρκεί οποιοδήποτε στοιχείο το οποίο είναι πιθανό να δώσει στην κατάσταση διακρατικό χαρακτήρα, είτε λόγω των προσωπικών συνθηκών των συζύγων είτε λόγω των αντικειμενικών χαρακτηριστικών της σχέσης τους, ώστε ένα διαζύγιο μεταξύ συζύγων με διαφορετική ιθαγένεια είναι εξίσου διακρατικό με ένα διαζύγιο μεταξύ συζύγων με κοινή ιθαγένεια που ζουν σε ένα άλλο κράτος μέλος από αυτό της ιθαγένειας τους, ουδόλως δε επηρεάζεται το πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού από τον ενδεχομένως εσωτερικό χαρακτήρα της λύσης του γάμου (βλ. σχετ. Α. Αρχοντάκη, Ο Κανονισμός Ρώμη III, Κανονισμός 1259/2010 του Συμβουλίου της 20ης.12.2010, ΕφΑΔ 2014,11). Εξάλλου, το άρθρο 4 του Κανονισμού (EE) 1259/2010 περιλαμβάνει τη ρήτρα περί οικουμενικής ή (καθολικής) εφαρμογής. Έτσι, το καθοριζόμενο από τον ΚανΡΙΙΙ δίκαιο, δηλαδή είτε το δίκαιο που επέλεξαν οι σύζυγοι (άρθρο 5), είτε ελλείψει επιλογής, το δίκαιο που προσδιόρισε βάσει αντικειμενικών κανόνων το forum, εφαρμόζεται ακόμα και αν δεν πρόκειται για δίκαιο συμμετέχοντος κράτους μέλους (Προοίμιο, αιτιολογική σκέψη 12). Αλλά μπορεί να είναι το δίκαιο ενός από τα κράτη μέλη της Ένωσης που δεν συμμετέχουν στην εφαρμογή του ΚανΡΙΙΙ ή το δίκαιο τρίτης χώρας. Επίσης, εφαρμόζεται σε όλες τις αγωγές διαζυγίου με στοιχείο αλλοδαπότητας, για τις οποίες είναι αρμόδιο δικαστήριο κράτους μέλους που συμμετέχει στον ΚανΡΙΙΙ, ανεξαρτήτως εάν οι σύζυγοι είναι αμφότεροι πολίτες μη συμμετέχοντος κράτους μέλους ή τρίτης χώρας. Παρέπεται ότι, ο ΚανΡΙΙΙ αντικαθιστά πλήρως τους εθνικούς κανόνες καθορισμού του εφαρμοστέου δικαίου στο διαζύγιο και το δικαστικό χωρισμό των συμμετεχόντων στον εν λόγω Κανονισμό κρατών μελών. Ως προς το ελληνικό ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, αντικαθιστά το άρθρο 16 ΑΚ, που περιλάμβανε τους κανόνες συνδέσεως, για το διαζύγιο και το δικαστικό χωρισμό {Το Διαζύγιο και οι Συνέπειες του στις Οικογενειακές Έννομες Σχέσεις, Ε.NO.Β.Ε, 2016 [Βασίλειος Κούρτης, Διεθνής Δικαιοδοσία και Εφαρμοστέο Δίκαιο στο Διαζύγιο κατά τους Κανονισμούς 2201/2003 («Βρυξέλλες ΙΙα») και 1259/2010 (Ρώμη III»)]}.





Στεφανία Σουλή
Δικηγόρος - Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια
https://stefaniasouli.gr/